بررسی کیفیت فیزیک وشیمیایی و میکروبی آب استخرهای شنای عمومی شهر تهران

ﻣﻘﺪﻣﻪ

اﻧﺴﺎن ﺑﺮای رﺷﺪ و ﻛﻤﺎل روﺣﻲ و ﺟﺴﻤﻲ، ﺑﻪ فعالیت‌های ﺑﺪﻧﻲ ﻧﻴﺎز دارد. ﺷﻨﺎ و ﺳﺎﻳﺮ ورزش‌های آﺑﻲ، ﻫﻤﻮاره از مهم‌ترین ﺗﻔﺮﻳﺤﺎﺗﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ موردتوجه و اﺳﺘﻘﺒﺎل اﻓﺮاد زﻳﺎدی در ﺟﻬﺎن قرارگرفته‌اند. ﻧﻘﺶ ﺷﻨﺎ به‌عنوان ورزﺷﻲ ﺳﻮدﻣﻨﺪ در ﺳﻼﻣﺘﻲ ﺑﺪن، ﻛﺎﻣﻼً شناخته‌شده اﺳﺖ.

ﺣﻘﻴﻘﺖ اﻳﻦ اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻨﻬﺎ در ﺻﻮرت ﻟﺤﺎظ ﻧﻤﻮدن اﺻﻮل ﻓﻨﻲ و ﻋﻠﻤﻲ در اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ و سازه‌های ﻣﺮﺑﻮﻃﻪ، به‌کارگیری ﺻﺤﻴﺢ ﮔﻨﺪزداﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﻧﻴﺰ اﻋﻤﺎل ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺻﺤﻴﺢ و ﻣﺴﺘﻤﺮ ﺑﺮ ﻛﺎرﻛﺮد ﺗﺄﺳﻴﺴﺎت و ﭘﺎﻳﺶ ﻣﻨﺎﺳﺐ می‌توان ﺷﺎﻫﺪ ﺗﺤﻘﻖ ﺛﻤﺮات ﻣﺜﺒﺖ اﻳﻦ ورزش ﺑﻮد. ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی ﭘﺎﻛﻴﺰﮔﻲ آب اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی ﺷﻨﺎ، ﺷﺒﻴﻪ و ﻧﺰدﻳﻚ ﺑﻪ آب آﺷﺎﻣﻴﺪﻧﻲ اﺳﺖ. آب اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺗﺼﻔﻴﻪ ﻧﺸﺪه و ﮔﻨﺪزداﻳﻲ ﻧﺸﻮد، ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﺮوز بیماری‌هایی ﻧﻈﻴﺮ عفونت‌های وﻳﺮوﺳﻲ و ﻗﺎرﭼﻲ، ﭘﻮﺳﺖ، عفونت‌های ﭼﺸﻢ، ﮔﻮش، ﮔﻠﻮ و ﺑﻴﻨﻲ، عفونت‌های ﺑﺨﺶ ﻓﻮﻗﺎﻧﻲ دﺳﺘﮕﺎه ﺗﻨﻔﺲ و عفونت‌های روده‌ای ﺷﻮد.

ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ ﻣﺤﻘﻘﺎً از روی آزمایش‌های ﻣﻴﻜﺮوﺑﻴﻮﻟﻮژی، ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ آب اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ ﻣﺸﺨﺺ می‌شود و آﻧﺎﻟﻴﺰ این‌گونه آب‌ها ﻧﻴﺰ بر اساس دستورالعمل‌های اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﺘﺪ و اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻠﻲ ﺗﻮﺳﻂ کارکنان آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎﻫﻲ ﺻﻮرت می‌گیرد. اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﺑﺎﻛﺘﺮﻳﻮﻟﻮژی آب اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی ﺷﻨﺎ در ﺧﺼﻮص ﻛﻞ ﻛﻠﻴﻔﺮمﻫﺎی ﮔﺮﻣﺎدوﺳﺖ، ﻛﻤﺘﺮ از ۱ در ۱۰۰ میلی‌لیتر، ﻟﮋﻳﻮﻧﻼ ﻛﻤﺘﺮ از ۱ در ۱۰۰ میلی‌لیتر، باکتری‌های ﻫﺘﺮوﺗﺮوف ﻛﻤﺘﺮ از ۲۰۰ در ﻫﺮ میلی‌لیتر، ﺳﻮدوﻣﻮﻧﺎس اﺋﺮوژﻳﻨﻮزوا ﻛﻤﺘﺮ از ۱ در ۱۰۰ میلی‌لیتر و اﺳﺘﺎﻓﻴﻠﻮﻛﻮﻛﻮس ﻛﻤﺘﺮ از ۵۰ در ۱۰۰ میلی‌لیتر است. ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎی اﻟﺰاﻣﻲ ﺑﺮای ﻣﺸﺨﺼﺎت ﻓﻴﺰﻳﻚ و ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ آب اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی ﺷﻨﺎ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ pH در ﮔﻨﺪزداﻳﻲ ﺑﺎ ﻛﻠﺮ ۷/۲-۷/۸ و در ﮔﻨﺪزداﻳﻲ ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ روش‌ها ۷/۲-۸ و ﻣﻴﺰان ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده ﺑﺮاﺑﺮ ۱ ﺗﺎ ۳ ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم در ﻟﻴﺘﺮ است. قابل‌ذکر اﺳﺖ درصورتی‌که اﺳﺘﺨﺮ، ﻃﺮاﺣﻲ ﻣﻨﺎﺳﺒﻲ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ و به‌خوبی ﻧﻴﺰ ﻣﻮرد بهره‌برداری ﻗﺮار ﮔﻴﺮد (به‌عنوان‌مثال ﭼﺮﺧﺶ آب آﻫﺴﺘﻪ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺗﻮزﻳﻊ آب ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺑﺎر ﺷﻨﺎﮔﺮ ﺑﺎﻻ ﻧﺒﺎﺷﺪ)، ﻣﻴﺰان ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده ﺑﻴﺶ از ۱/۲ میلی‌گرم در ﻟﻴﺘﺮ در ﻫﻴﭻ ﺟﺎی اﺳﺘﺨﺮ موردنیاز ﻧﺨﻮاﻫﺪ ﺑﻮد و ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﺑﺮای ﺣﻞ ﻣﺸﻜﻼت اﻳﻦ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ، به‌صورت اﺻﻮﻟﻲ اﻗﺪام ﻛﺮده و ﻣﻴﺰان ﮔﻨﺪزدا را اﻓﺰاﻳﺶ ﻧﺪاد. ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﻛﻠﺮ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ (ﻛﻠﺮآﻣﻴﻦ‏ﻫﺎ) ﻧﺒﺎﻳﺪ از ﻧﺼﻒ ﻛﻠﺮ آزاد ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ (ﻛﻠﺮ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﻜﺎن ﻛﻢ و به‌صورت اﻳﺪه‏آل ﻛﻤﺘﺮ از ۰/۲ میلی‌گرم ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ). در ﺻﻮرت ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن ﻛﻠﺮ ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ، اﺣﺘﻤﺎل دارد ﻛﻪ آﻣﻮﻧﻴﺎک ﻣﻮﺟﻮد در آب ﺑﺎﻻ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ می‌تواند ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن ﺑﺎر ﺷﻨﺎﮔﺮ، ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن آﻟﻮدﮔﻲ ﻧﺎﺷﻲ از ﺷﻨﺎﮔﺮان، ﻣﻴﺰان رقیق‌سازی ﭘﺎﻳﻴﻦ و ﻳﺎ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﺗﺼﻔﻴﻪ پایین‌تر از ﺣﺪ ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺑﺎﺷﺪ. زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده ﺑﻪ ﻛﻤﺘﺮ از ۰/۴ میلی‌گرم در ﻟﻴﺘﺮ و pH ﺑﻴﻦ ۶/۹-۸/۹ ﺑﺎﺷﺪ، ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ میکروارگانیسم‌ها در آب اﺳﺘﺨﺮ اﻓﺰاﻳﺶ می‌یابد، زﻳﺮا ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ pH آب اﺳﺘﺨﺮ، درﺻﺪ ﻛﻤﺘﺮی از ﻛﻠﺮ باقی‌مانده به‌صورت اﺳﻴﺪ ﻫﻴﭙﻮﻛﻠﺮوس درمی‌آید و ﻗﺪرت ﮔﻨﺪزداﻳﻲ ﻛﻠﺮ ﻛﺎﻫﺶ می‌یابد.

ﺳﻮدوﻣﻮﻧﺎس اﺋﺮوژﻳﻨﻮزوا در آب، سبزی‌ها و ﺧﺎک ﻳﺎﻓﺖ می‌شود. اﮔﺮﭼﻪ اصلی‌ترین ﻣﻨﺒﻊ ورود آن ﺑﻪ اﺳﺘﺨﺮ و ﺟﻜﻮزی، ﺷﻨﺎﮔﺮان می‌باشند، اﻣﺎ ﻣﺤﻴﻂ اﻃﺮاف ﻧﻴﺰ می‌تواند ﻣﻨﺒﻊ ورودی آﻟﻮدﮔﻲ ﺑﺎﺷﺪ.

ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ اﺳﺘﻔﺎده اﻣﺮوزی از اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی ﺷﻨﺎ و اﻫﻤﻴﺖ ﻛﻨﺘﺮل آب آن‌ها، ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺑﺮرﺳﻲ وﺿﻌﻴﺖ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻓﻴﺰﻳﻜﻮﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ۲۷ اﺳﺘﺨﺮ ﺷﻨﺎی ﻓﻌﺎل ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان اﻧﺠﺎم ﺷﺪ.

ﻣﻮاد و روش‌ها

در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺗﻮﺻﻴﻔﻲ – ﺗﺤﻠﻴﻠﻲ، ۲۷ اﺳﺘﺨﺮ ﺷﻨﺎی ﻓﻌﺎل در ﻣﻨﺎﻃﻖ ۱۲، ۱۳، ۱۴ و ۱۵ ﺷﻬﺮداری ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان ازنظر وﺿﻌﻴﺖ ﻓﻴﺰﻳﻜﻮﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ آب موردبررسی ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ. در ﻣﺮﺣﻠﻪ اول اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ، ﺗﻌﺪاد ۱۱۳ ﻧﻤﻮﻧﻪ آب از قسمت‌های ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی ﺷﻨﺎ ﺷﺎﻣﻞ: ۳۰ ﻧﻤﻮﻧﻪ از ﻗﺴﻤﺖ کم‌عمق، ۲۴ ﻧﻤﻮﻧﻪ از ﻗﺴﻤﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻋﻤﻖ، ۲۴ ﻧﻤﻮﻧﻪ از ﻗﺴﻤﺖ ﻋﻤﻴﻖ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎ، ۲۲ ﻧﻤﻮﻧﻪ از ﺟﻜﻮزی ﻫﺎ و ۱۳ ﻧﻤﻮﻧﻪ از حوضچه‌های آب ﺳﺮد ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﺪ. ﭘﺲ از اﻧﺠﺎم آزمایش‌های ﻻزم و اﻋﻼم ﻧﺘﺎﻳﺞ و در ﻣﺮﺣﻠﻪ دوم ﺗﺤﻘﻴﻖ، ﻣﺠﺪداً ۱۳ ﻧﻤﻮﻧﻪ از اﺳﺘﺨﺮﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اول دارای آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ آب ﺑﻮدﻧﺪ، ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﺪ.

به‌منظور ﺳﻨﺠﺶ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ، نمونه‌ها در بطری‌های دهانه‌گشاد و ﺑﺎ ﮔﻨﺠﺎﻳﺶ ۱۵۰-۲۰۰ سی‌سی ﺑﺮای آزمایش‌های HPC از ﺟﻨﺲ شیشه‌ای Approx ﻛﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از اﺗﻮﻛﻼو (class 4) اﺳﺘﺮﻳﻞ ﺷﺪه و ﺣﺎوی ۳-۵ ﻗﻄﺮه ﺗﻴﻮﺳﻮﻟﻔﺎت ﺳﺪﻳﻢ %۳ (به‌منظور خنثی‌سازی ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده) ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﺪ. نمونه‌ها ﻫﻨﮕﺎﻣﻲ ﺑﺮداﺷﺖ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺷﻨﺎﮔﺮان در اﺳﺘﺨﺮ ﺣﻀﻮر داﺷﺘﻪ ﺗﺎ ﺷﺮاﻳﻂ واﻗﻌﻲ و ﺑﺤﺮاﻧﻲ را ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪ و ﻣﺤﺪوده زﻣﺎﻧﻲ آن ﺑﺮای اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺘﻔﺎوت و ﺑﻴﻦ ﺳﺎﻋﺎت ۹ ﺻﺒﺢ ﺗﺎ ۱۲ ﻇﻬﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﺑﺮای نمونه‌برداری، درب ﺑﻄﺮی را در ﻋﻤﻖ ۳۰ سانتی‌متری زﻳﺮ ﺳﻄﺢ آب بازنموده، آن را ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ﻗﺎﺋﻢ ﭼﺮﺧﺎﻧﺪه ﺗﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻛﺎﻓﻲ جمع‌آوری ﺷﻮد و در ﺿﻤﻦ از ﺧﺮوج ﺗﻴﻮﺳﻮﻟﻔﺎت ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﺷﻮد. جمع‌آوری نمونه‌ها به‌گونه‌ای اﻧﺠﺎم ﺷﺪ ﻛﻪ ﻓﻀﺎی ﺧﺎﻟﻲ در ﺑﺎﻻی ﺑﻄﺮی ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﺪ ﺗﺎ ﻋﻤﻞ اﺧﺘﻼط ﻗﺒﻞ از اﻧﺠﺎم آزﻣﺎﻳﺶ به‌راحتی امکان‌پذیر ﺑﺎﺷﺪ.

نمونه‌ها ﭘﺲ از جمع‌آوری در ﻣﺠﺎورت ﻳﺦ و به‌وسیله cold box ﺳﺮﻳﻌﺎً ﺑﻪ آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎه ﻣﺮﺟﻊ آب و ﻓﺎﺿﻼب ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﺪه و ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ ﻣﻮرد آزمایش‌های موردنظر ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ. آزمون‌های ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ در آزﻣﺎﻳﺸﮕﺎه ﻃﺒﻖ روش ارائه‌شده ﻣﺆﺳﺴﻪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد و ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﺻﻨﻌﺘﻲ اﻳﺮان اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺖ؛ ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻛﻪ ازنظر ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﺟﻬﺖ ﺷﻤﺎرش باکتری‌های ﻫﺘﺮوﺗﺮوف از روش ﺷﻤﺎرش ﺑﺸﻘﺎﺑﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ و ﺳﻄﺢ آﻟﻮدﮔﻲ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﻌﺪاد ﺑﻴﺸﺘﺮ از ۳۰۰ ﺑﺎﻛﺘﺮی در ۱ میلی‌لیتر ﺟﻬﺖ ﻛﺸﺖ آﻣﻴﺨﺘﻪ POUR PLATE اﻋﻼم ﮔﺮدﻳﺪ.

قابل‌ذکر اﺳﺖ اندازه‌گیری شاخص‌های pH و ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﻴﺖ ﻣﺪل MERK Palintest و ﺑﺎ ﻛﻤﻚ ﻣﻌﺮف ﻓﻨول قرمز ﺟﻬﺖ ﺳﻨﺠﺶ ﻣﻴﺰان pH و ﻗﺮص DPD No 1A ﺑﺮای ﺳﻨﺠﺶ ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده به‌صورت دﺳﺘﻲ اندازه‌گیری ﺷﺪ.

درنهایت ﻧﺘﺎﻳﺞ آزمایش‌های ﻓﻴﺰﻳﻜﻮﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﺛﺒﺖ و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از نرم‌افزار آﻣﺎری SPSS و آزمون‌های ﻛﺎی اﺳﻜﻮﺋﺮ و آزمون ﺗﻲ و ﺑﺎ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎی ﻣﻠﻲ اﻳﺮان اﻧﺠﺎم ﺷﺪ. ﻣﻴﺰان ﻣﻌﻨﺎداری ﻧﻴﺰ p<0/001 ﺑﻮد.

یافته‌ها

در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺣﺎﺿﺮ ازنظر ویژگی‌های ﻓﻴﺰﻳﻜﻮﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ آب اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی ﺷﻨﺎ، ﺟﻜﻮزی و ﺣﻮﺿﭽﻪ آب ﺳﺮد موردبررسی، ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ pH ﺑﺮاﺑﺮ ۷/۶۹±۰/۳۷ و ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده ۱/۲۶±۱/۱۵ میلی‌گرم ﺑﺮ ﻟﻴﺘﺮ ﺑﺮآورد ﺷﺪ. ﺑﺮ اﺳﺎس یافته‌های ﺟﺪول ۱، ﻣﻮارد ﻣﻄﻠﻮب pH در ﻛﻞ نمونه‌های موردبررسی %۷۶/۱ و ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده %۴۸ و ازنقطه‌نظر باکتری‌های ﻫﺘﺮوﺗﺮوف %۷۸/۸ ﺑﻮد.

ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﺘﺎﻳﺞ آزمون ﻛﺎی اﺳﻜﻮﺋﺮ، ﺑﻴﻦ ﺟﻤﻌﻴﺖ باکتری‌های ﻫﺘﺮوﺗﺮوف و ﻣﺤﻞ نمونه‌برداری ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ وﺟﻮد داﺷﺖ (p=0/001) و ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ در ﺟﻜﻮزی ﻫﺎ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﺘﺎﻳﺞ آزمون ﻛﺎی اﺳﻜﻮﺋﺮ، ﺑﻴﻦ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻴﺰان ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده و وﺿﻌﻴﺖ آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ آب ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻲ وﺟﻮد داﺷﺖ (p<0/001) ﺟﺪول .(۲)

 

ﺟﺪول ﺗﻮزﻳﻊ ﻓﺮاواﻧﻲ اﺳﺘﺨﺮ، ﺟﻜﻮزی و حوضچه‌های آب ﺳﺮد ازنظر آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ – ﻣﻘﺪار ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده – pH

ﺟﺪول ﺟﺪول ﺗﻮزﻳﻊ ﻓﺮاواﻧﻲ ﻣﻴﺰان ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده ﺑﺮ ﺣﺴﺐ وﺿﻌﻴﺖ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ آب نمونه‌های برداشت‌شده

ﺑﺮ اﺳﺎس اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻠﻲ اﻳﺮان، ﻣﻘﺪار اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده در آب اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی ﺷﻨﺎ، ۱-۳ میلی‌گرم در ﻟﻴﺘﺮ است ﻛﻪ در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ۲، به‌عنوان ارزش آزمون در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ. ﺑﺮ اﺳﺎس یافته‌های ﺟﺪول ۳، ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده در ﻗﺴﻤﺖ کم‌عمق اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی موردبررسی ۱/۴۵±۱/۱۶ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﺘﺎﻳﺞ آزمون ﺗﻲ، ﺑﺎ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻳﻌﻨﻲ ۲، اﺧﺘﻼف معنی‌داری داﺷﺖ .(p=0/015) ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﻳﻦ ﺷﺎﺧﺺ در ﻗﺴﻤﺖ ﻋﻤﻖ ﻣﺘﻮﺳﻂ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی موردبررسی ۱/۶۳±۱/۱۷ ﺑﻮد ﻛﻪ اﺧﺘﻼف ﻣﻌﻨﺎداری ﺑﺎ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد آن ﻧﺪاﺷﺖ .(p=0/139) اﻳﻦ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ در ﻗﺴﻤﺖ ﻋﻤﻴﻖ ۱/۴۲±۱/۰۹ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد اﺧﺘﻼف معنی‌داری داﺷﺖ .(p=0/016) ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﻳﻦ ﺷﺎﺧﺺ در ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻜﻮزی ±۰/۹۲٠٧/١ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد آن اﺧﺘﻼف معنی‌داری داﺷﺖ .(p<0/001) اﻳﻦ ﺷﺎﺧﺺ در حوضچه‌های آب ﺳﺮد موردبررسی ۰/۹۵±۰/۴۵ ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد آن اﺧﺘﻼف معنی‌داری داﺷﺖ .(p<0/001)

ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ اﺧﺘﻼف معنی‌داری ﺑﻴﻦ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد pH ﺑﺎ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ آن در ﻗﺴﻤﺖ کم‌عمق (p=1)، در ﻗﺴﻤﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻋﻤﻖ (p=0/222) و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺑﺎ ﻗﺴﻤﺖ ﻋﻤﻴﻖ (p=0/579) وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ. درنهایت ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﻳﻦ ﺷﺎﺧﺺ در ﻗﺴﻤﺖ ﺟﻜﻮزی (p<0/001) و ﻗﺴﻤﺖ ﺣﻮﺿﭽﻪ آب ﺳﺮد (p=0/157) ﺑﺎ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ اﺳﺘﺎﻧﺪارد آن اﺧﺘﻼف معنی‌داری ﻧﺪاﺷﺖ ﺟﺪول .(۳)

ﺟﺪول آمار توصیفی شاخص‌های ﻓﻴﺰﻳﻜﻮﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی ﺷﻨﺎی موردبررسی

ﺑﺤﺚ

ﻳﻜﻲ از مهم‌ترین ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی ﺷﻨﺎ، ﻋﺪم آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ اﻳﻦ ﻣﻜﺎن اﺳﺖ ﻛﻪ راه اﺳﺎﺳﻲ و ﺿﺮوری ﺑﺮای ﻛﻨﺘﺮل آن، ﮔﻨﺪزداﻳﻲ آب اﺳﺘﺨﺮ ﺑﺎ ﻣﻮادی ﻧﻈﻴﺮ ﻛﻠﺮ است. ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﺑﺮرﺳﻲ ﺑﺮ روی ۲۷ اﺳﺘﺨﺮ ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان ﻧﺸﺎن داد ﻛﻪ %۶۲/۵ آلودگی‌های ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ (آزﻣﺎﻳﺶ HPC ﻣﺜﺒﺖ) زﻣﺎﻧﻲ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎده ﺑﻮد ﻛﻪ ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده ﺻﻔﺮ ﺑﻮده و %۲۹/۲ آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ (آزﻣﺎﻳﺶ HPC ﻣﻨﻔﻲ) زﻣﺎﻧﻲ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎده ﺑﻮد ﻛﻪ ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده ﺑﻴﻦ ﺻﻔﺮ ﺗﺎ ۱ میلی‌گرم در ﻟﻴﺘﺮ و ﻳﺎ ﺑﺎﻻی ۳ میلی‌گرم در ﻟﻴﺘﺮ ﺑﻮده اﺳﺖ و ﺗﻨﻬﺎ ۲) %۸/۳ ﻧﻤﻮﻧﻪ برداشت‌شده) آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ زﻣﺎﻧﻲ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎده ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده در ﺣﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻠﻲ ﺑﻮده اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرﺗﻲ به‌جز ۲ ﻧﻤﻮﻧﻪ در ﺗﻤﺎم ﻣﻮارد، آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده در ﺣﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻧﺒﻮده اﺳﺖ )ﺟﺪول (۲ ﻛﻪ از اﻳﻦ ۲ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻧﻴﺰ، ﻳﻜﻲ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ اﺳﺘﺨﺮی ﺑﻮد ﻛﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ﺗﺼﻔﻴﻪ آب آن در زﻣﺎن نمونه‌برداری ﻓﻌﺎل ﻧﺒﻮده و ﻛﻠﺮ به‌صورت دﺳﺘﻲ وارد اﺳﺘﺨﺮ ﺷﺪه ﺑﻮد و ﻧﻤﻮﻧﻪ دﻳﮕﺮ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺟﻜﻮزی ﺑﻮد ﻛﻪ ﻗﺮص ﻛﻠﺮ ﺑﺮای ﮔﻨﺪزداﻳﻲ آب اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪه و زﻣﺎن ﻻزم ﺟﻬﺖ ﮔﻨﺪزداﻳﻲ ﺑﻪ آب داده ﻧﺸﺪه ﺑﻮد. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻴﺰان آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ در ﺟﻜﻮزی ﻫﺎ (%۳۷/۵) و در ﺣﻮﺿﭽﻪ آب ﺳﺮد (%۲۹/۲) ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻣﻘﺪار آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ را در ﻛﻞ نمونه‌های برداشت‌شده از قسمت‌های ﻣﺨﺘﻠﻒ اﺳﺘﺨﺮﻫﺎی موردبررسی ﺑﻪ ﺧﻮد اﺧﺘﺼﺎص دادﻧﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ می‌تواند ﻧﺎﺷﻲ از ﺑﺎﻻ ﺑﻮدن دﻣﺎی آب ﺟﻜﻮزی ﻫﺎ و ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده و ﺑﺎر ﺷﻨﺎﮔﺮ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ.

قابل‌ذکر اﺳﺖ در اﺳﺘﺨﺮﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ در ﻣﺮﺣﻠﻪ اول ﺑﺮرﺳﻲ آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ در آن‌ها ﻣﺸﺎﻫﺪه ﺷﺪه ﺑﻮد، ﻧﺘﺎﻳﺞ آزمایش‌های ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ (ﺑﻌﺪ از رﻓﻊ ﻧﻘﺺ ﺗﻮﺳﻂ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﻦ اﺳﺘﺨﺮ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻧﺼﺐ ﻛﻠﺮﻳﻨﺎﺗﻮر)، ﻫﻴﭻ آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ را در ﻣﺮﺣﻠﻪ دوم ﻧﺸﺎن ﻧﺪاد.

در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ درﺻﺪ ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده در ﺣﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻠﻲ در ﻛﻞ نمونه‌های برداشت‌شده در ﻣﻨﻄﻘﻪ کم‌عمق اﺳﺘﺨﺮ %۲۹/۶، در ﻗﺴﻤﺖ ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻋﻤﻖ %۲۴/۱، ﻋﻤﻴﻖ %۲۵/۹، ﺟﻜﻮزی %۱۶/۷ و ﺣﻮﺿﭽﻪ آب ﺳﺮد %۳/۷ ﺑﻮد ﻛﻪ می‌تواند ﺣﺎﻛﻲ از آن ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده در ﺣﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد در ﺟﻜﻮزی ﻫﺎ و ﺣﻮﺿﭽﻪ آب ﺳﺮد دﺷﻮارﺗﺮ اﺳﺖ.

نتیجه‌گیری

در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ مشاهده‌شده در ﺟﻜﻮزی ﻫﺎ و حوضچه‌های آب ﺳﺮد ﺑﻮد. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎً ﺗﻤﺎم ﻣﻮارد آﻟﻮدﮔﻲ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ زﻣﺎﻧﻲ اﺗﻔﺎق اﻓﺘﺎده ﺑﻮد ﻛﻪ ﻣﻴﺰان ﻛﻠﺮ آزاد باقی‌مانده در ﺣﺪ اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻧﺒﻮد ﻛﻪ اﻳﻦ اﻣﺮ ﻣﺆﻳﺪ ﺗﺄﺛﻴﺮ اﺳﺎﺳﻲ ﮔﻨﺪزداﻳﻲ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﻴﻜﺮوﺑﻲ آب است. ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﻻزم اﺳﺖ ﻧﺤﻮه ﺻﺤﻴﺢ ﮔﻨﺪزداﻳﻲ آب ﺟﻜﻮزی ﻫﺎ و حوضچه‌های آب ﺳﺮد، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻓﺰاﻳﺶ روزافزون مصرف‌کنندگان از اﻳﻦ دو ﻗﺴﻤﺖ ﺧﺼﻮﺻﺎً ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺟﻨﺒﻪ درﻣﺎﻧﻲ آن، ﺑﻴﺸﺘﺮ موردتوجه ﻗﺮار ﮔﻴﺮد و اراﺋﻪ راﻫﻜﺎرﻫﺎی ﻣﻨﺎﺳﺐ، آموزش‌های ﻛﺎﻓﻲ و اﺟﺮای ﺗﻤﻬﻴﺪات ﻻزم در اﻳﻦ ﺧﺼﻮص، ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺜﻤﺮ ﺛﻤﺮ ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد.

References
۱٫Guidelines for safe recreational water
environments. Vol 2: (Swimming pools and similar
environments). Geneva: World Health
Organization; 2006.
۲٫ ASL Hashemi A. Environmental health in
swimming pools. Tabriz: Akhtar; 2010.
۳٫ Ministry of Health and Medical Environmental
and Occupational Health Center, a Guide to
Monitoring of Swimming Pools and Coastal
Water; 2013.
۴٫ Seyfried PL, Fraser DJ. Persistence of pseudomonas
Aveuginoso in chlorinated swimming pools. Can J
Microbiol. 1980; 26(3): 350‐۵٫
۵٫ Jacobson JA. Pool‐associated pseudomonas
Aveuginoso dermatitis and other bathing‐
associated infections. Infect Control. 1985; 6(10):
۳۹۸‐۴۰۱٫
۶٫ Moore JE, Heaney N, Millar BC, Crowe M, Elborn
JS. Incidence of pseudomonas aeruginosa in
recreational and hydrotherapy pools.
Communicable Disease and Public Health. 2002;
۵(۱):۲۳‐۶

۷٫ Institute of standards and Industrial Research of
Iran. Water quality sampling for microbiological
examination of water –code of practice, ISIRI
۴۲۰۸٫ ۱st   Revision.
۸٫ ASL Hashemi A, Dehghanzadeh Reyhani R,
Taghipor H. Investigation parameters on chemical
quality of public swimming pools water in Tabriz
city. Medical Journal of Tabriz University of
Medical Sciences. 2011; 33(6):19‐۲۴ (Persian).
۹٫ Shahriari A, Nafez AH, Norouzi S, Heidari M.
Investigation of common microbial Indicators in
Swimming pools of Gorgan city. Health journal of
Kordestan. 2011; 2(2):17‐۲۶٫
۱۰٫ Martins M, Sato M, Alves M, Stopper N, Prado V,
Sanchez P. Assessment of microbiological quality
for swimming pools in south America. Water
Research. 1995; 29(10):2417‐۲۰٫
۱۱٫ Salvato JA, Nemerow NL, Agardy FG.
Environmental Engineering. 5
th ed. New Jersey:
John Wiley and sons; 2003.
۱۲٫ Price D, Ahearn DG. Incidence and persistence of
Pseudomonas aeroginosoa in Whirl Pools. J Clin
Microbiol.1998; 26(9):1650‐۵۴٫

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی :
Print this page
Print
Email this to someone
email
Share on LinkedIn
Linkedin

نظرات

نظرات خودتان را در مورد این مطلب بیان کنید